Kể từ khi Gabriel Garcia Marquez mệt mỏi tuyên bố với giới truyền thông rằng ông muốn gác bút, độc giả của văn chương hiện thực huyền ảo ngỡ sẽ mãi mãi không thể tìm lại những cơn mưa hoa vàng, những nàng Remedios kiều diễm và một chốn Macondo huyền hoặc ở tận vùng đầm lầy xa xôi nào đó giữa miền Nam Mỹ hoang vu. Vì vậy, sự xuất hiện của Alberto Ruy Sanchez, nhà văn đa tài người Mexico, dễ khiến độc giả liên tưởng tới một hiện tượng mới của văn học Nam Mỹ, người sẽ thắp lại ngọn lửa của nét thơ ngây và những xúc cảm cuồng nhiệt từng thiêu đốt hàng triệu trái tim độc giả. Cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Alberto Ruy Sanchez vừa ra mắt người đọc Việt Nam là sự chứng nghiệm cho niềm mong mỏi ấy.


Chỉ dày vẻn vẹn hơn 160 trang, in khổ nhỏ và được “chăm chút” bởi một trong những dịch giả có tiếng hiện nay là Trần Tiễn Cao Đăng, Tên của khí trời giống như một nấc thang mây đưa người đọc bước vào một thế giới khác, thế giới của những niềm khao khát mới.

Ở giữa thế giới ấy, người đọc gặp Fatma – cô thiếu nữ mười sáu tuổi bỗng nhiên bị xâm lấn bởi một ham muốn kỳ lạ. Vừa mãnh liệt vừa mơ hồ, ham muốn không tên và vô hướng ấy không chỉ khuấy động tâm hồn thơ ngây của cô thiếu nữ, mà làm xao động cả thành phố nhỏ Mogador.

Trên hành trình giải mã thôi thúc đột hiện giữa những mê lộ tình ái của khu phố, Fatma, dù tự mình không biết, đã bước vào và bị xâm lấn bởi giấc mơ ân ái của biết bao người. Như chính hoàng hôn giả tháng tháng lại nhuộm đỏ thành phố, như chính bức tường thành trắng tựa thân thể trinh nữ phơi mình mời gọi những thuỷ thủ xa khơi, tất cả vừa ẩn mật, vừa hiện hữu, lãng đãng mà khẩn thiết, phiêu du trong một cõi kỳ bí nồng nàn.

Có người từng gọi Tên của khí trời là cuốn tiểu thuyết về mỹ học của sự khao khát. Bởi Alberto Ruy Sanchez đã dành trọn hơn một trăm trang truyện để khám phá và diễn tả vẻ đẹp của xúc cảm kỳ ảo này. Nàng Fatma ưa ngồi bên khung cửa, chàng tín đồ trẻ tuổi, gã lái buôn toan tính, anh chài viển vông hay những thuỷ thủ mơ mộng… tất cả đều là những con ốc mượn hồn để khát khao xâm chiếm và thể hiện muôn vàn sắc điệu, cung bậc khác nhau.

Trong giấc mơ tình ái của Fatma, người đọc tìm lại “hoài niệm về cái lãng mạn và hồn nhiên”(*), khi những mong mỏi mới chớm, mơ hồ nhưng đủ mãnh liệt để khuấy đảo cả thế giới. Với tín đồ đạo Hồi trẻ tuổi, thôi thúc giải mã ánh mắt mơ màng hay tín hiệu của tình yêu đã khiến chàng từ bỏ giáo lý. Khao khát ướt át và tanh mùi cá trong những giấc mơ tuyệt vọng của gã lái buôn, khao khát gắn liền với ý thức sở hữu và thống trị của anh chài, hay rỡ ràng và hiển hiện trong từng cử chỉ của những phụ nữ tìm lạc thú nơi nhà tắm công cộng Hammam.

Từ những ngõ ngách kín khuất nhất của tâm hồn, đến những miền thịt da được phơi lộ của cư dân thành phố, khao khát chế ngự. Và cả sỏi đá lẫn khí trời đều không thoát khỏi cuộc xâm lấn của ham muốn ấy. “Một số phòng ở Hammam có những bức tường đá đầy những cảnh huê tình không phải vẽ bằng tay người. Người ta nói các bức tường này thoạt tiên là tường trắng, nhưng năm này qua năm khác đã hấp thụ các hình ảnh tục tĩu lướt qua tâm trí những người thường xuyên đến Hammam.

Tuy nhiên cũng có người cho rằng thật ra chính các bức tường đang khao khát”, và “Nàng đang bước vào một trong những khu vườn yên tĩnh nhất của Hammam, nơi nàng cảm thấy hơi ẩm xâm hấn của hoàng hôn giả trên môi nàng… Nàng cố tự vệ trước cái rờ rẫm xa lạ đó bằng cách làm bộ thờ ơ. Nhưng khi nàng tiến vào đám mây thời gian đứng yên đó, nàng càng lúc càng nhạy cảm với cái mơn trớn sâu xa mà làn da non trẻ của nàng như đòi hỏi bấy lâu nay”.

Nếu như khao khát trong tác phẩm chế ngự các nhân vật bằng những mong-mỏi-không-thoả-nguyện, thì với độc giả, nó lan chảy và thôi miên mỗi người bằng vẻ đẹp của lớp áo ngôn từ. Không chỉ giàu chất thơ, nhạc, hoạ, văn chương của Alberto Ruy Sanchez trong Tên của khí trời còn có sự kết bện giữa những sắc màu của nghệ thuật Mỹ Latinh và văn hoá Arập. Bằng thủ pháp thực hoá những điều kỳ ảo và ảo hoá những yếu tố thực, tác giả đã đưa người đọc đi qua một hành trình dài, không chỉ để tạo hình cái khao khát trong ánh mắt, khí trời, trong bài hát của bầy rồng, trong giấc mơ của những thuỷ thủ… mà còn để cảm nhận cái khao khát sống động trên từng nếp gấp của thân thể mình.


(*) Trần Tiễn Cao Đăng – Đôi lời của người dịch

Alberto Ruy Sanchez là một trong những cái tên nổi bật của văn học Mexico đương đại. Ông viết cả tiểu thuyết, phi hư cấu, thơ ca và tiểu luận. Cho đến nay, ông đã viết bảy tiểu thuyết, bốn tập truyện ngắn, một tập thơ, và hàng chục tiểu luận. Ông được đánh giá là một trong những nhà văn có ảnh hưởng lớn nhất với nền văn học Mỹ Latinh đương đại. Tên của khí trời, tiểu thuyết ngắn từng đoạt giải thưởng văn học Premio Xavier Villaurrutia năm 1987, là cuốn đầu tiên trong bộ bốn tác phẩm đặt tên theo bốn nguyên tố cơ bản: Tên của khí trời, Đôi môi của nước, Làn da của đất và Bàn tay của lửa.