Chả lẽ khoảng thời gian mà lẽ ra chúng tôi tiết kiệm được nhờ việc khai thác tuyến đường sắt, sẽ bị tiêu xài trước mất và tệ hơn, thậm chí còn thâm vào nếu phải chờ cung đường sửa chữa xong à?

Từ vụ tai nạn này, trên đường trở về trại, tôi rút ra được một bài học mới. Phía sau đại đội của tôi bây giờ thiếu mất nhiều đơn vị, những người đàn bà Nhật Bản mỉm cười với chúng tôi và nhất là những người đàn bà không nhìn thấy chồng của họ trong số những người thoát nạn đang bước đi nhớn nhác, đầu tóc câu ria bờm xờm. Giả sử được được báo hung tin ngày tận thế, những người đàn bà Nhật Bản cũng sẽ giữ phẩm cách như vậy, cũng lịch sự cực điểm như vậy, những người đàn bà này chưa thực sự tiếp xúc với phương Tây. Về hoa và đàn bà, tôi đã tiên đoán rằng họ sẽ cưỡng lại được sự vận động của cuộc sống mới. Sẽ là như thế, trừ Tchiyo, cái giọt nước sủi ngầu lên trên đại dương, bình yên và mạnh mẽ, của Nụ Cười của chúng tôi.

Đương đầu với tang tóc, nền đạo đức của chúng tôi đã được khẳng định bao nhiêu thì xung quanh những người còn sống sót, lại biểu lộ ngay lập tức sự ô nhục của các cá nhân bấy nhiêu. Mệt nhoài vì một nhiệm vụ lẽ ra đòi hỏi cả một đội ngũ y tế, cha Derbeck tự cho phép nghỉ ngơi và đây là cơ hội cho Yatoi, lão Hoa kiều Hou Ki và lũ lang băm trong vùng trục lợi.

Các bà vợ đến xin thuốc để điều trị cho chồng bị gãy xương ống quyển, sọ bị vỡ, bả vai bị trật khớp hoặc chỉ sai khớp nhẹ, Hou Ki đều đưa cho họ cùng một loại thuốc: những viên thuốc màu đỏ. Những viên thuốc màu đỏ, hắn có thể kê như vậy với Katsu bị bệnh thần kinh nhẹ, với sự phù phiếm khinh bạc và trơ tráo của Neufville, với thói bướng bỉnh ngoan cố và ác ý của Hart, với những sự chối bỏ liên tiếp và niềm tiếc nuối càng ngày càng lộ rõ của tôi, với sự kiên định của truyền thống của chúng tôi. Theo thói quen, hắn bán lẻ từng viên trả bằng bạc ròng hoặc tiền thật và đủ cân lượng. “Một ôngxơ, một ôngxơ rưỡi, hai ôngxơ?” Lão ta không hỏi khách hàng mà lại hỏi bức tượng Phật Bà Quan Âm nhỏ bằng đồng để xác định số lượng thuốc thích hợp cho người bệnh. Nếu Phật Bà bất động, thì hắn lại đẩy số lượng thuốc lên nhiều hơn: “Ba ôngxơ hả!” Bức tượng gật đầu đồng ý. “Vậy thì ba ôngxơ”. Và, bị tác động bởi phép màu kỳ lạ của bức tượng, những người đàn bà chỉ biết vội vàng đồng ý.

Đi qua phía ấy, nhìn thấy đám đông, tôi tò mò bước lại, ngó nghiêng, lúc đầu thán phục, sau thì hoài nghi có sự gian trá và ngay lập tức tôi phát hiện ra thủ đoạn. Tôi cầm lấy chiếc xẻng nhỏ - bằng sắt - mà lão ta dùng để xúc các suất thuốc chữa bách bệnh từ trong một chiếc túi. Đưa cái xẻng xúc thuốc ra xa bức tượng, tôi hỏi: “Này, ông Hou Ki là một người bán hàng trung thực không nhỉ?” Bức tượng bất động. Tôi đưa chiếc xẻng lại gần bức tượng hỏi: “Này, ông Hou Ki có phải là một kẻ vô lại, một gã bất lương, một thằng ăn cắp, một tên kẻ cướp đối với các tử thi có phải không?” Bức tượng gật đầu đủ số lần như tôi mong muốn. Tôi dùng mu bàn tay đập vào cái mặt nhiễm từ của bức tượng làm nó rơi xuống đất, tôi giơ chân giẫm lên.

- Hou Ki, tôi cho ông ba ngày để nhặt nhạnh tất cả số tài sản trục lợi được bằng những thủ đoạn bất chính rồi cuốn xéo khỏi đây.

Bị vạch mặt và bị đẩy vào chân tường, hắn cố tìm một lối thoát:

- Tôi chỉ nhận lệnh từ ngài Kỹ sư trưởng thôi.

- Ba ngày thôi, rõ chưa Hou Ki. Không hơn!

Lại một vụ tranh chấp phải giải quyết đây, khi thời hạn hết.

Ra đến ngoài, tôi tự trách mình đã có những hành động quá cực đoan. Liệu tôi có xử sự như thế hay không, nếu như không có vụ tai nạn làm Hart mất uy tín, còn với tôi đó là sự khởi đầu của một mối nghi ngờ? Tại sao lại không? Tôi đã luôn giữ gìn tình hữu nghị với nước Pháp sau thất bại của họ ở Sédan.

Tới nhà Yatoi, tôi đụng phải các chai lọ sứ, men ngọc, bích ngọc, và hoàng ngọc, đựng rất nhiều loại dược phẩm lai tạp, nửa Âu, nửa á, ngoại trừ loại cồn thuốc phiện Sydenham và xuyn-phát ký ninh: ai mà lần ra được phương hướng với những tên gọi và những nhãn hiệu này thì thật là tài.

Bản thân tôi như cũng bị chìm ngập vào trong sự mập mờ này, nó làm tôi nhớ lại câu chuyện về một trong những người dân chài chúng tôi. Một hôm, ông ta kết hợp phần thân trên của một con khỉ với cái đuôi của một con cá và cú lường gạt của ông ta rất thành công tới mức nó thách thức cả sự kiểm tra của những người tỉ mỉ tò mò nhất. Ông ta công bố rằng lưới ông ta đã quây bắt được một con quái vật đuôi rồng đầu sư tử, rồi đưa đi triển lãm khắp nơi, thu được bội tiền từ những cuộc triển lãm ấy. Rồi trước khi con quái vật ngụy tạo này bị thối rữa, ông ta nhượng lại nó cho một thương điếm người Hà Lan, và sau khi nhồi rơm nó, họ đem bán lại ở Batavia, tại đó nó rơi vào tay một một kẻ đầu cơ người Mỹ. Tay người Mỹ này chuyển con quái vật về châu Âu và đưa nó từ thủ đô này sang thủ đô khác suốt trong hai năm 1822 và 1823, ông ta đã làm cho những người hiếu kỳ, những người diễn trò ở các chợ phiên phải thán phục và đã gây ra nhiều cuộc tranh cãi giữa các nhà tự nhiên học, thu được rất nhiều tiền cứ như là ông ta đã trưng ra một người cá thực sự.

Yatoi - tôi có thể đánh cuộc - hắn chính là hậu duệ của người dân chài này.

Tôi đang chuẩn bị áp đặt cho hắn cái lệnh giống như tôi đã làm đối với Hou Ki thì Neufville đột ngột xuất hiện cùng với một gã lang băm đeo bám không làm sao đẩy đuổi hắn đi được. Gã này liên mồm:

- Thưa ngài sĩ quan, ở nước Pháp của ngài, ki[58] có thể không giống như ở đây. Ki có nghĩa là không khí của các vùng miền Tây phương, là không khí mà ngài đã hít thở ở đó, đã nuôi sống ngài, tạo nên xương thịt của ngài. Ngài đã mang nó tới đây, nó trái ngược với ki trên đảo này.

Tôi hỏi Neufville vì sao lại cần để người thày thuốc kia chữa chạy, anh ta trả lời tôi từ sau khi tỉnh lại thì cảm thấy “khó ở”, và để hiểu được cái gì đã xảy ra với mình, anh ta cần phải tôi luyện trong ki của các võ sĩ hoặc hay nhất là trong ki của thằng cha lảm nhảm kia, nó cũng là một thứ ki. Chẳng lẽ Neufville đã thay đổi tới mức tôi không còn nhận ra đựợc nữa? Bởi vì, mặc dù trong lời nói của Neufville ẩn chứa ít nhiều sự giễu cợt, nhưng tôi vẫn cảm nhận anh ta đã bị lung lay, bàng hoàng, mất phương hướng.

Còn Hart, ông ta đã trở thành cái gì rồi? Ngày hôm sau tôi thấy Hart cũng rất khó ở. Lúc đầu tôi nghĩ có lẽ do tiến độ xây dựng ở công trường quá chậm chạp, công việc liên tục bị đình trệ và còn nghiêm trọng thêm bởi thái độ của công nhân đối với đoàn tàu M’attrape-qui-peut - sau vụ tai nạn, họ sợ hãi tránh xa nó - và quả thực Hart liên tục thảo hết bức điện này tới bức điện khác gửi đi. Tôi bày tỏ ý định sử dụng máy điện báo để gửi các bản báo cáo của tôi. Hart có vẻ phật ý, nhưng cố kìm nén, đề nghị tôi đưa những bản báo cáo đó cho ông ta, điều mà tôi cương quyết từ chối. Hart tìm cách biện luận với tôi:

- Ngài có muốn cảnh sát thò mũi vào công việc của chúng ta không? Vậy ngài hãy chấp nhận cách giải thích về tai nạn của tôi.

- Phá hoại ư? Không bao giờ.

- Thế thì không có chuyện điện đóm gì cả.

- Nhưng nó là sở hữu của nước Nhật!

- Khi hoàn thành, đúng thế. Nay đang trong thời kỳ xây dựng, thì không: nó thuộc về Great Northern Telegraph.

Cuối cùng, Hart bộc lộ với tôi điều lo lắng của ông ta:

- Làm sao khoa học của chúng tôi có thể giải thích được hiệu quả của tiếng thét hoang dã kia? Tôi đã nói chuyện này với đại uý Neufville, anh ấy đã so sánh với hiện tượng nhiều lần quan sát thấy bắt buộc cả đơn vị ngưng bước, không được đi đều trên một cây cầu treo nếu không muốn làm cho nó đứt đôi, sập xuống.

Đó không phải là cách giải thích mà ông ta chờ đợi. Tôi nói với Hart rằng kiai có thể có hiệu lực nhờ vào âm vang, một chiến binh đẩy kiai vào hai phần ba hơi thở của anh ta làm sao cho hài hoà với người bệnh, đương nhiên người bệnh còn rất yếu. Nhưng sự khác nhau nào giữa tiếng kêu phục sinh và tiếng kêu giết người, riết róng hơn, đã làm tê liệt Ipinnler? Tôi không biết. Tôi chỉ có thể chỉ ra cho ông ta rằng kiai thoát ra từ chỗ hara - trọng tâm nằm giữa rốn và vùng xương mu - kiai phát huy hiệu lực một cách độc lập với hơi thở của người đang vận nó, hơi thở duy nhất quan trọng là của người bệnh: nó không đi ra từ những dải cơ gian sườn[59], như vậy cho phép điều chỉnh nó theo một cách nào đó.

- Cách nào?

- Tôi không biết.

- Thế ngài không hành nghề ma thuật này à?

Hart nửa thất vọng nửa thở phào nhẹ nhõm: không hành nghề ma thuật, thì tôi không có khả năng chỉ dẫn điều này cho ông ta một cách tỉ mỉ hơn, nhưng đồng thời không thể duy trì sự đe dọa lơ lửng trên đầu ông ta được.

- Thế nếu tôi lấy sáp nút tai lại thì sao?

Đúng là một cách phản ứng của người Da Trắng![60] Và sự im lặng của chúng tôi sẽ còn kéo dài nếu như Katsu không bày trò ngu ngốc: gần bên lều cậu ta đang học mót cách nhảy nhót của Shojo trong lúc say rượu, rồi lại còn nghịch ngợm bắt chước tiếng thét của Osuko, nhưng chỉ phát ra một tiếng gầm gừ dữ tợn và khàn đục.

Tôi gọi, Katsu có mặt và tôi giáng cho cậu ta một cái tát ngay trước mặt mọi người: chẳng có gì bằng để thức tỉnh một võ sĩ khỏi khoa học phương Tây!