… Ba gã "thương binh", J. ( nhân vật "tôi", người kể chuyện), Geogre và Harris, tự nhận thấy mình đang mắc phải vô số căn bệnh. Gã J ấy thậm chí còn mang trong mình một trăm linh bảy căn bệnh vô phương cứu chữa (trừ bệnh sản giật). Sau một buổi tối hút thuốc và thảo luận, họ thống nhất rằng cả ba đang phải làm việc quá nhiều, cần được nghỉ ngơi và thay đổi triệt để. Kế hoạch du ngoạn sông Thames bằng thuyền được đưa ra và nhận được ba trên bốn số phiếu tán thành, phiếu chống duy nhất thuộc về chú chó Montmorency.

Từ đây, chuyến du hành sông nước "độc nhất vô nhị" trong văn chương nhân loại đã được bắt đầu...

Ba gã cùng thuyền (chưa kể con chó) là tập hợp những mẩu chuyện hài hước, những giai thoại, mà gã J kể lại trong suốt chuyến hành trình của bộ tứ bằng giọng văn nhẹ nhàng, thông minh, đôi khi đan xen những chi tiết thoát ly thực tế vô hại khiến độc giả sảng khoái theo dõi và bật cười. Những mẩu chuyện xuất phát từ những tình huống xảy ra trong chuyến du ngoạn, nhưng cũng có khi là những câu chuyện được kể lại đan cài với diễn biến thực tế. Những câu chuyện dí dỏm, duyên dáng và tinh tế đậm chất Ăng-lê chinh phục những độc giả ưa thích sự hóm hỉnh của người Anh. Tác phẩm cùng giọng văn đặc trưng của Jerome K. Jerome đã được chuyển thể thành kịch sân khấu, điện ảnh, truyền hình, thậm chí đi vào cả thơ ca.

Xuất bản lần đầu tiên tại Anh quốc vào năm 1889, Ba gã cùng thuyền (chưa kể con chó) là tác phẩm hài hước dựa trên những sự kiện có thật của nhà văn Jerome K. Jerome trong hành trình bằng thuyền trên sông Thames từ Kingston tới Oxford. Ban đầu, cuốn sách được xuất bản với mục đích trở thành một cuốn cẩm nang du lịch bằng văn chương thông qua những kiến thức địa lý và lịch sử địa phương ven bờ sông Thames được lồng ghép khéo léo. Ngay trong lần đầu tiên ra mắt, cuốn sách đã góp phần tăng lượng tàu thuyền đăng ký du ngoạn sông Thames, đưa địa danh này trở thành điểm thu hút về du lịch. Bản thân tác phẩm cũng trở thành một hiện tượng văn chương tại thời điểm đó với hơn 202.000 bản sách đã được bán ra từ năm 1889 đến năm 1909. Ba gã cùng thuyền đã được dịch ra rất nhiều thứ tiếng và tại Nga, tác phẩm đã được đưa vào chương trình giảng dạy chính quy.

Mức độ ảnh hưởng của tác phẩm vẫn còn nguyên vẹn đến ngày nay khi vào năm 2003, tạp chí Guardian xếp cuốn sách đứng vị trí 33 trong 100 tiểu thuyết của mọi thời đại. Năm 2009, Ba gã cùng thuyền chiếm vị trí thứ hai trong số 50 tác phẩm hài hước nhất trong lịch sử do tạp chí Esquire bình chọn. Tuy phải đối mặt với những nguồn dư luận chỉ trích tác phẩm "khiếm nhã" và thiếu nghiêm túc, nhưng bằng sự dí dỏm “chân thực vô vọng và không thể cứu chữa” của mình, Ba gã cùng thuyền vẫn luôn giữ trọn được tình cảm yêu mến trong lòng độc giả suốt hơn một thế kỷ kể từ khi cuốn sách được xuất bản lần đầu tiên.

Jerome Klapka Jerome (1859 - 1927) là nhà văn kiêm nghệ sĩ hài kịch. Ông sinh ra tại Walsall, Staffordshine (Anh) và trải qua những năm tháng ấu thơ vất vả tại London. Ông viết khá nhiều tiểu thuyết nhưng nổi tiếng nhất là những tác phẩm về bộ tứ: J, Geogre, Harris và chú chó Montmorency. Các tác phẩm đáng chú ý có thể kể đến như Idle Thoughts of an Idle Fellow (1886), (1889), Diary of a Pilgrimage (and Six Essays) (1891), Three Men on the Bummel (1900)…

Vượt lên trên một cuốn cẩm nang về địa lý nước Anh, vượt lên trên một tác phẩm hài hước bình thường, Ba gã cùng thuyền (chưa kể con chó) của Jerome K. Jerome đã trở thành một tác phẩm văn học kinh điển trong nền văn học Anh nói riêng cũng như trong kho tàng văn chương nhân loại nói chung.

N.N.