“Cuộc đời của Pi”(*), từ rất lâu tôi đã nghe nói về tiếng tăm của cuốn sách này, nhưng mãi tới bây giờ mới có thời gian đọc nó. Cảm nhận của tôi về cuốn sách, không biết nói thế nào cho đủ. Ngắn gọn nhất, tôi cảm thấy khi gấp cuốn sách lại, luôn có một cái gì đó thôi thúc tôi đọc lại nó lần thứ 2, thứ 3, thứ 4 nữa.

“Cuộc đời của Pi” làm tôi nhớ đến cuốn sách kinh điển mình đã đọc từ lâu, cuốnRobinson Crusoe. Cuộc phiêu lưu bất đắc dĩ của cậu bé Pi trên chiếc xuồng giữa Thái Bình Dương khiến tôi liên tưởng đến chàng thủy thủ người Anh một mình trên hoang đảo suốt 28 năm, 2 tháng 19 ngày. Cả hai, đều là những biểu tượng của lòng dũng cảm và sức mạnh phi thường, thứ vũ khí duy nhất giúp con người giành chiến thắng trong cuộc chiến không cân sức với tự nhiên.

“Cuộc đời của Pi” là câu chuyện về Piscine Molitor Patel, một cái tên đã trở thành nỗi ám ảnh suốt những năm tháng thơ ấu của cậu bé Ấn Độ. Để tránh rắc rối, cậu tự gọi mình là Pi Patel. Pi sống cùng cha, mẹ và anh trai tại vùng Pondicherry của Ấn Độ, với một vườn thú của gia đình. Khác với nhiều bạn bè cùng trang lứa, cậu say mê tín ngưỡng và tôn giáo. 16 tuổi, Pi Patel gầy gò, cùng một lúc theo cả đạo Hồi, đạo Hindu và đạo Thiên Chúa, ăn chay và chưa từng giết một con vật nào, dù là nhỏ nhất.

Cũng chính cậu bé Pi gầy gò ấy là người sống sót duy nhất trong chuyến tàu đưa cả gia đình đến Canada. Tin vui là cậu không chỉ có một mình. Nhưng tin buồn là cậu có một người bạn đồng hành khá “nặng ký”: một con hổ Bengal nặng 2 tạ có tên Richard Parker, với nhu cầu tiêu thụ 5kg thịt tươi mỗi ngày, chưa kể nước uống. Vậy là không chỉ đối mặt với cả Thái Bình Dương rộng lớn, với gió to, sóng dữ và cá mập, cậu bé 16 tuổi còn phải đối mặt với mối nguy hiểm luôn rình rập từ chính chiếc xuồng con của mình.

Pi Patel đã bắt đầu những tháng ngày chu du của mình như thế. Sự đói khát không đáng sợ bằng nỗi sợ hãi và đơn độc cứ gặm nhấm từng ngày từng giờ. Sau rất nhiều suy nghĩ trăn trở, cậu lựa chọn phương án sẽ sống chung với con hổ. Cậu, sẽ học làm người dạy thú trong rạp xiếc. Có sân khấu nào lớn hơn biển cả nơi đây, có khán giả nào đông hơn cả cái thế giới dưới lòng biển kia.

Và chẳng biết từ bao giờ, mối hiểm nguy nặng 2 tạ và có màu da cam ấy lại trở thành chút động lực nhỏ bé để Pi sống tiếp. Việc quan sát và trông chừng nó trở thành một phần công việc của cậu hàng ngày. Cậu và con hổ Bengal, như một cặp đôi lệch lạc đến buồn cười, ấy vậy mà đã cùng nhau vượt qua những tháng ngày sóng gió giữa biển khơi, cùng nhau sẻ chia từng con cá, từng giọt nước mưa, từng chút bóng râm ít ỏi giữa mênh mông nắng gắt.

“Cuộc đời của Pi” giống như một bản hùng ca về sức mạnh của loài người. Không phải sức mạnh của tay chân, của đường gân thớ thịt, mà là sức mạnh của ý chí, của niềm tin và hy vọng. Nếu không có sức mạnh ấy thì điều gì lý giải cho việc cậu bé 16 tuổi gầy gò có thể trải qua hơn 7 tháng lênh đênh giữa biển? Điều gì lý giải cho việc cậu vẫn sống sót hơn một lần trước những cú vồ của con hổ 2 tạ? Điều gì lý giải cho việc cậu vẫn sống sót trở về từ một hòn đảo biết ăn thịt người?

“Cuộc đời của Pi” không chỉ hấp dẫn bởi những tình tiết trong cuộc phiêu lưu nghẹt thở của cậu bé 16 tuổi, nó còn hấp dẫn bởi sự hài hước không hề mất đi dù trong những hoàn cảnh cam go nhất. Tài năng của Yann Martel đã biến nỗi khó khăn cay đắng bỗng chốc tan biến trong một tiếng cười trào lộng, khi biển trời mênh mông kia cũng chỉ là cái sân khấu diễn trò, và con vật sát thủ là “con mèo của Thượng Đế”, ngoài những lúc nhe nanh giương vuốt thì cũng biết kêu “meo meo” rất ngoan hiền.

Người đọc sẽ không chỉ tìm thấy trong cuốn sách những trang viết đầy khốc liệt về cuộc chiến sinh tồn của loài người, mà còn tìm thấy những trang viết đầy thơ, đầy nhạc, như một bản tụng ca mẹ thiên nhiên hùng vĩ: “Có nhiều kiểu trời, trời đầy những đám mây trắng lớn, phẳng, tròn, và nở rộng trên đầu. Trời tịnh không một gợn mây, xanh ngăn ngắt đến nỗi các giác quan của ta như bị rạn vỡ hết cả. Trời như một tấm chăn dầy nghẹt thở dầy chặt mây xám, mà lại không có tí mưa nào. Trời mỏng dính và u ám. Trời phơ phai những vệt mây trắng nho nhỏ như lông cừu (…) Có nhiều loại biển. Biển gầm thét như một con hổ. Biển thì thầm vào tai ta như người bạn rủ rỉ tâm tình. Biển kêu lanh canh như một đồng xu lẻ trong túi quần. Biển sấm sét như những trận đất lở. Biển rít lên như giấy nháp cọ trên mặt gỗ. Biển kêu như người đang nôn mửa. Biển lặng ngắt như chết.Và ở giữa hai cái đó, giữa trời và biển, là gió và chỉ gió mà thôi”.