Có những điều bất chợt gặp lại trong các câu chuyện kể của Alessandro Baricco. Một trong những điều ấy là biển. Một trong những điều ấy nữa là những đứa trẻ lạ kỳ. Những con người lạ kỳ. Những câu chuyện lạ kỳ. Những điều không thể tin được nhưng mê hoặc vô cùng

Đại dương biển là một trong những chuyện kể như thế

Sẽ dễ dàng để cảm nhận đại dương trong Novocento¹ . Sẽ dễ dàng để có cả một câu chuyện về đứa trẻ không phải là trẻ con trong City² . Nhưng ở đây chúng ta có cả hai: những đứa trẻ không phải là trẻ con, bên biển

“Bên bờ biển, có nghĩa là không thuộc về đâu cả” (trang..., Đại dương biển bản tiếng Việt do Hoàng Mai Anh dịch, Nhã Nam Books và nxb Văn hóa Sài Gòn phát hành)

Đây thực là một câu chuyện ở một nơi “không thuộc về đâu cả”, về những con người “không thuộc về một nơi nào cả”

Một họa sĩ đi tìm nơi bắt đầu: mắt của biển

Một nhà khoa học đi tìm nơi kết thúc: giới hạn của biển

Một người đàn bà đi chữa bệnh ngoại tình

Một người đàn ông đi tìm người đàn bà của đời mình

Một cha xứ thích làm thơ

Một bé gái khả năng chết cao hơn khả năng sống

Một thủy thủ đang sống sau khi tuột qua một cái chết

Và những đứa trẻ

Trong một quán trọ bên bờ biển.

Những gì còn lại sau một câu chuyện, có lẽ chỉ còn cảm giác

Có thực quan trọng không những chữ bạn đã đọc, những chi tiết đã tràn qua đầu óc bạn? Hay đáng kể hơn là cảm giác bạn đã sống trong đó, là máu bạn tưởng như đã dính ở những đầu ngón tay khi lần giở trang sách, là tiếng rên bạn tưởng như đã nghe thấy ở một trang này, và tiếng thở khe khẽ bạn tưởng như đã nghe thấy ở một trang khác; là nỗi tuyệt vọng như bàn tay bóp nghẹt tim bạn để sau đó hy vọng lóe lên lần gỡ bàn tay ấy?

Đại dương biển cho ta những cảm xúc thật như thế. Nỗi cô đơn và lạc lõng. Sự chiến đấu. Cuộc sống và cuộc chết. Đau khổ và tình yêu và giải thoát. Và cả sự hóm hình nữa, sự hóm hỉnh thông minh như trong tất cả các câu chuyện của Baricco.

Không thể nói Baricco đã viết một câu chuyện bằng thơ. Nhưng cũng không thể không hít đầy buồng phổi chất thơ đã thấm đẫm trong Đại dương biển. Baricco đã viết câu chuyện một nửa cổ tích của mình, rải vào trong đó những triết lý của riêng ông, để mê hoặc người đọc.

Một người bạn nói rằng bản tiếng Việt của Đại dương biển khiến chị không thể tiếp tục nổi sau ba trang đầu. Tôi nghĩ rằng chị là một độc giả đáng quý. Nhưng khó tính.

Không phủ nhận rất nhiều những cụm từ hoàn toàn là chữ Việt theo cách sắp Tây, nhưng đây không phải là trường hợp duy nhất của Đại dương biển. Sẽ chẳng ngoa khi nói rằng tất cả các sách dịch đều chung tình trạng này. Tất nhiên sẽ là hoàn hảo nếu bạn có thể đọc Oceano Mare nguyên bản tiếng Ý, hay Océan Mer bằng tiếng Pháp, thứ tiếng cùng hệ latin rất gần với nguyên bản. Nhưng nếu không, bản dịch tiếng Việt Đại dương biển của dịch giả Hoàng Mai Anh cũng là một con đường gần để đến với câu chuyện quyến rũ của Baricco.