Feredric Whitehurst, người cựu chiến binh Mỹ đã từng gìn giữ cuốn nhật kí của Đặng Thùy Trâm, giờ lại tiếp tục tìm đến gia đình liệt sỹ Nguyễn Văn Giá để trao lại hơn 50 tấm ảnh mà anh đã chụp. Những tấm ảnh ghi lại chân dung người dân và du kích từng sống và hoạt động trong địa bàn Nga Mân, trong đó có bác sỹ Đặng Thùy Trâm trong những ngày chiến tranh. Những tấm ảnh trở về là cuốn sách tập hợp tất cả những bức hình ấy, cùng với rất nhiều thư từ, ghi chép và những trang nhật kí của liệt sĩ Nguyễn Văn Giá trước khi anh hy sinh trên mảnh đất Quảng Ngãi. Không chỉ vậy, cuốn sách còn là những suy nghĩ, hồi ức của những gia đình và bạn bè về người quay phim anh dũng đầy khát vọng này. Qua Những tấm ảnh trở về, người đọc còn được thấy rằng những con người từng là kẻ thù giờ đang hướng đến một mối quan hệ tốt đẹp trong thời bình.

Những tấm ảnh trở về không chỉ là một tập tư liệu lịch sử quý giá mà còn cho người đọc thấy được thế giới tinh thần vừa đa cảm vừa kiên cường của một người quay phim trong những hoàn cảnh thiếu thốn, khốc liệt. Tâm tình của một người chồng, một người cha hòa trộn trong ý chí kiên định của một người quay phim nơi chiến trường mang đến cho người đọc nhiều xúc động và ngạc nhiên. Hơn thế nữa, câu chuyện về người lính Mỹ năm xưa đã mang những trang nhật kí, những tấm ảnh của những chiến sĩ Việt Cộng về lại với gia đình họ cũng làm ta cảm thấy cảm thông cho các cựu chiến binh Mỹ đang phải trải qua những tháng ngày dằn vặt về tội ác trong cuộc chiến phi nghĩa tại Việt Nam.

Nhận định

“50 tấm hình là 50 khuôn mặt, là 50 số phận, 50 cuộc đời. Những khuôn mặt lành hiền như đất đai, cây cỏ, nhữg khuôn mặt ấm sáng lên niềm kiêu hãnh chấp nhận đau thương vì lẽ sống còn của dân tộc. Một bà má, một trẻ thơ, một cô du kích, một anh bộ đội, một cô gái làng, một thầy giáo… Tất tất cả đều toát lên vẻ khắc khổ, chịu đựng, bền bỉ, kiên trung mà người phóng viên nghệ sĩ đã chớp được… Những tấm hình có hồn, những tấm hình bất tử, những tấm hình không phải chỉ của ngày qua mà còn là của hôm nay… Những tấm hình là còn lại chỉ có người chụp nó đã nằm xuống, chìm vào cây cỏ đất đai cái mảnh đất mà anh hằng coi như quê hương, coi như thánh địa sáng tạo của mình.” - Chu Lai –

Xem trích đoạn